Bilirkişilikte Otomatik Tevzi Sistemi Dönemi: Yeni Düzenleme, Dengeli Dosya Dağılımı ve Eşitlik İlkeleri

Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı ve Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması, adalete erişimin hızlandırılması ve bilirkişi atamalarında şeffaflığın pekiştirilmesi amacıyla UYAP Otomatik Tevzi ve Görevlendirme Sistemi aşamalı olarak genişletilmektedir.

6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde kurgulanan bu modelde; mahkemeler ve savcılık birimleri tarafından bilirkişiye tevdi edilecek dosyalar, ilgili uzmanlık alanında sicile ve listeye kayıtlı uzmanlar arasından UYAP algoritması vasıtasıyla puanlama, uzmanlık alt dalları, eldeki dosya yükü ve sıra esasına göre otomatik olarak tevzi edilmektedir.

Bölge Adliye Mahkemeleri Bilirkişilik Bölge Kurulları tarafından yayımlanan güncel listelerle birlikte binlerce yeni bilirkişi yemin ederek göreve başlamaktadır. Geçmiş uygulamalarda mahkeme kalemlerinin ve heyetlerinin belirli bilirkişileri sürekli tercih etmesi nedeniyle, yeni listeye giren uzmanların uzun süre dosya alamaması en büyük sorunlardan biriydi.

Otomatik tevzi sisteminin devreye girmesiyle birlikte:

• Fırsat Eşitliği: Yeni listeye giren bilirkişiler, uzmanlık alt dallarında (uzmanlık kodu) sıra algoritmasına dahil olarak eşit şansla dosya görevlendirmesi alabileceklerdir.
• Dengeli Dağılım: Mahkemelerin manuel atama inisiyatifi sınırlandırılarak sistem üzerinden havuz sıralaması zorunlu tutulmaktadır.
• Kota ve Üst Sınır Uygulaması: Bir bilirkişinin üzerinde bekleyen açık dosya sayısı belirli bir eşiğe ulaştığında, sistem yeni dosya atanmasını engelleyerek sırayı havuzdaki bir sonraki bilirkişiye devretmektedir.

Bu yeni dönem, özellikle adli bilişim, aktüerya, gayrimenkul değerleme, iş hukuku ve nitelikli hesaplamalar alanlarında yeni göreve başlayan uzmanlar için hakkaniyetli bir çalışma zemini oluşturmaktadır.

Otomatik tevzi sistemi yalnızca dosya vermekle kalmayıp, dosyanın kabulünden raporun teslimine kadar olan tüm süreçleri UYAP üzerinden dijital performans göstergelerine bağlamaktadır.

Bilirkişilerin dikkat etmesi gereken kritik yasal gereksinimler şunlardır:

• Görev Kabul ve İnceleme Süresi: Tevzi edilen dosyanın yasal süresi içerisinde UYAP Bilirkişi Portalı üzerinden incelenmesi ve görev kabulü veya haklı mazeretle iadesi bildirilmelidir.
• Rapor Teslim Süresi ve Ek Süre Talebi: HMK m. 274 ve CMK m. 67 gereğince verilen yasal sürelere riayet edilmelidir. İncelemenin yetişmemesi durumunda süre dolmadan önce gerekçeli UDF ek süre dilekçesi sisteme gönderilmelidir.
• Algoritmik Puanlama ve Askıya Alma: Mazeretsiz olarak raporunu geciktiren, ek süre talep etmeksizin süreyi aşan veya eksik/hatalı rapor nedeniyle ek rapor düzenleme sayısı yüksek olan bilirkişilerin tevzi puanı düşmekte; sistem otomatik olarak bu bilirkişilere yeni dosya atanmasını dondurabilmektedir.
• Sicilden ve Listeden Çıkarılma: Rapor teslimini alışkanlık haline getiren veya teslim etmeyen bilirkişiler hakkında 6754 sayılı Kanun m. 13 uyarınca disiplin soruşturması açılarak sicilden terkin işlemi uygulanabilmektedir.

Otomatik tevzi sisteminin getirdiği dengeli dağılım, bilirkişilerin daha düzenli dosya almasını sağlarken aynı zamanda teslim süreleri üzerindeki denetim baskısını artırmaktadır. Dosya sürelerinin tek bir gün dahi kaçırılması tevzi puanının düşmesine ve yeni görevlendirmelerin kesilmesine sebep olabilir.

İşte bu noktada Bilirkişi Asistanı devreye girmektedir:

• Tek Tıkla Excel Aktarımı: UYAP Bilirkişi Portalından indirdiğiniz aktif dosya listenizi doğrudan yükleyerek saniyeler içinde takviminizi oluşturun.
• Akıllı Süre ve Duruşma Alarmları: Teslim süresine kalan günleri renkli görsel göstergelerle takip edin, gecikme riskine karşı önceden bildirim alın.
• Otomatik UDF Ek Süre Dilekçesi: Süre uzatımı gerektiğinde, dosya esas numarası ve mahkeme bilgilerini otomatik çekerek hazır UDF formatında ek süre dilekçesi üretin.
• Gelir, Stopaj ve Sarf Kararı Takibi: Mahkeme tarafından takdir edilen bilirkişilik ücretlerini, %20 stopaj ve damga vergisi kesintilerini kaydederek yıllık mali matrahınızı eksiksiz yönetin.

Yeni tevzi döneminde algoritmanın gerisinde kalmamak ve profesyonel itibarınızı korumak için siz de adli süreçlerinizi Bilirkişi Asistanı ile dijitalleştirin.