Mahkemelerde Bilirkişi Ataması ve Görevlendirme Süreci: Yemin, İnceleme ve Yasal Rapor Süreleri

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 268 uyarınca bilirkişi, yargı çevresinde kurulu bulunan Bölge Bilirkişilik Kurulu listelerinden kura, uzmanlık kodu veya dosya yoğunluğu gözetilerek mahkemece resen seçilir.

Listede ilgili uzmanlık alanında bilirkişi bulunmaması halinde liste dışından da bilirkişi görevlendirilebilir; ancak liste dışından atanan uzmana mahkeme huzurunda yemin ettirilmesi zorunludur (Listeye kayıtlı bilirkişiler kurul nezdinde toplu yemin ettiklerinden her dosyada ayrı yemin etmezler).

HMK m. 274 gereğince mahkeme, bilirkişinin raporunu sunması için üç ayı geçmemek üzere bir süre belirler.

Bilirkişinin talebi ve haklı gerekçesi (örneğin laboratuvar analizi, kurumlar arası yazışma veya geniş dosya kapsamı) halinde mahkeme süreyi en fazla üç ay daha uzatabilir. Toplam süre hiçbir koşulda altı ayı geçemez. Süresinde rapor sunmayan bilirkişi görevden alınabilir, ücretten mahrum kalabilir ve hakkında kurulca disiplin işlemi başlatılabilir.

Hâkimin reddi ve çekinmesi sebepleri bilirkişiler için de kıyasen geçerlidir (HMK m. 272). Taraflardan biriyle nişanlılık, evlilik, altsoy-üstsoy bağı, vekillik veya aralarında husumet bulunması durumunda bilirkişinin çekinmesi kanuni zorunluluktur.

Ayrıca uyuşmazlığın kendi uzmanlık alanını aşması veya teknik bilgi gerektirmemesi durumunda bilirkişi gecikmeksizin durumu mahkemeye bildirerek dosyanın iadesini talep etmelidir.